Olaf Brzeski interviewed by Agnieszka Kurgan,

curator of SiC Gallery - BWA Wroclaw.

Villains – the extensively awaited swap of roles. What does the swapping depend on and what is its motoric power?

There appears a total replacement of the clique in charge on this of not-so-huge-size planet. Before we realize the irreversibility of our situation, the great head will manage to fall into an ill comatose dream and the majority of life evidence will die out. Afterwards, in May, tiny grave diggers will be attracted by what remains of us. Certainly, this is a surrealistic illusion. As if you were supporting a team, apparently weaker, who had been devastated by its opponent for a long time now. And when they finally score a point, you can hear the spectators sighing with a visible relief: “At last!”. This is the basis for the subtitle: “the extensively awaited swap of roles”. Extensively awaited by those who are bored with the predictability of each match scenario.

The Trophies are brought to life creating completely different images. Why are they deprived of their usual animal features?

They seem not to be the victims any more, but down with some kind of civilisation disease, or as we like to call it, they are simply down with evolution. The inevitable effect of assimilation: nature versus civilisation with nature taking after the latter one. The beastliness remains in its basic form – the instinct.

Are the villains created by means of black material because you’d like to suggest that the reality you’ve brought to existence is dark and evil?

The Reality is dark and evil, even without my help – Manichaean way. A villain, a bad guy, is a body containing a black film, drama or literary character. This kind of part, role in Reality is played by a person struggling to abuse it in any possible way. We are equal with animals as far as the amount of bestial features inscribed in us and the humanity ttributed to them. If it comes to the material used, it is always specific to a particular sculpture and its mission.

What is the project’s genesis and where does the interest in hunting come from?

Philip K. Dick, before he started writing his next novel, stated himself a question: “What if...?”. It is a will to see what would happen if..., a freedom of forming parallel realities without keeping strictly to their probability. In this particular story a modern hunter and his room full of trophies is a summary of typical for humans need of possessing and being in charge. For a moment I offer the victims an opportunity to walk in hunter’s shoes. I offer myself a chance to create sculptures, which as I feel it, are given a new individual form. Only thanks to a context built on a newly born illusion.

Have you ever thought, what would it be like to wake up in a situation you’ve sentenced your hunter to?

Perhaps we will, one day, wake up. This is a good question which at the same time places the story in a dream, and I suppose it gives the best context for the reality I formed. I consider nature no better ruler. It is as effectively destructive as a human being. Certainly, there is the sense of balance applied. Nevertheless, from my point of view, nature’s cruelty is often aimless and unclear. And even though the jungle law is clear and prior also for people, I cannot forgive ‘the sins’ taking place in nature. I cannot simply name them: “a circle of life”, “keeping harmony” or “laws of nature”.

Sculptures as well as individual elements of the installation are ambiguous and each person can find something completely different. It happens in the case of the rifle or wrecks of hunter’s old furniture. Is it done on purpose? Did you want to make it easier for the observer to interpret what they see? Do you drag the viewer into a specific game of yours?

I wanted the exhibition to carry a feeling of anxiety raised upon the pulsating existence of various meanings at the same time. Putting the observer in a position when they find it impossible to determine where to direct their emotions. Sculptures’ form is clearly established, unchangeable, but can be read in extreme contexts. When the furniture disintegrate and go rotten, its construction falls down, gaining shapes of dead animals’ corps, abandoned a long time ago in forgotten corners of the hunter’s house. The pieces reminding the corpses are in fact well-skeletonized old armchairs and a sofa. In the end they represent both. The same thing happens with the rest of the sculptures, the ceramic ones. There are different levels you can use to read the interpretation. They are somehow grotesque, as if they come from a children’s cartoon. Thus they are deprived of being taken seriously.

They also show elements of a machine, remind spare parts, something technical. Some have more, some less – it depends on the ransformation phase. What is most important, all of them posses the animal feature. They still remain representatives of their species. It doesn’t matter we see something like pieces of an old ship or a damaged anvil. The rifle, for example, is at the same time a gun and a part of deer horns hanging on the wall. This makes the rifle also one of trophies. In this ambiguity, a variety of meanings, you can find some space for your own interpretation. For me there is only one true understanding, though. It helps me through my work with projects like this one – it helps me bring my work to the end.

Elements of civilisation, like the furniture, change their form into organic one, and animal trophies turn into a brutal machines. Do you think the evolution of civilisation aims at this direction?

I am not telling the future, predicting, warning or threatening. It’s not a science – fiction story. It is a kind of futuristic vision drawn by some sculptor, for whom the logical sequence does not exist, at least in this case. The greatest emphasis is put on a form and what can be evoked by the means of it. It is the form what shapes the image of reality. With my approach I can be credible only placed in a dream illusion. In fact, even the worst nightmares seem innocent compared to what we can come across in real life.

The interview was made in the occasion of exhibition Villains - the

extensively awaited swap of roles, SiC Gallery - BWA Wroclaw (PL)

www.bwa.wroc.pl

Olaf Brzeski interviewed by Marcin Krasny,

curator of CCA Ujazdowskie Castle

Ceramics as a material of art works created in 21st century seems extremely old-fashioned. Especially that you often use it in the most traditional way: creating sculptures often rooted in classical art genders, such as statues, idealized portraits, animal motifs… And afterwards you significantly deform or even destroy them. What is in your works the role of art history and tradition of picturing? What are these leaps into the past?

Working with ceramics gives you unlimited possibilities, you can practically achieve anything you want. After years of working with synthetic materials only, such as resin or latex, I started looking for a material which gives you a certain pleasure during the treatment process. It is also a question of ceramics’ natural sophistication and grace. It came to me together with the concept of these classicistic torsos you are talking about. Making reference to the art history is an attempt to bounce off it.

Making reference as an attempt to bounce off? Isn’t it a contradiction in itself?

I want to meet with it, to bounce off it with impact and to glide for the unknown.

Could you then name a contemporary artist whose attitude towards this medium corresponds with yours?

I can see some common points with a Czech artist Kristof Kintera, and a bit with Erwin Wurm when it comes to the aspect of stopgap and impermanence in some of his installations, but I find most common elements in films. Harmony Korine perfectly embraces in his films what I am interested in in sculpture.

All these elegant sculptures of yours, with all their references to classicism and modernism are then purposely destroyed, knocked down and deformed by you. You did a similar thing with the project of a house of an archetype “hunter”, the interior full of minimalistic animal trophies, where out of the snouts grew real teeth. Is sculpture not safe any more?

I don’t know whether it has ever been safe or not, but for me it should definitely carry some anxiety resulting from the fact that it comprises a sort of twinkling of different meanings – for example, when it brings good and awful associations and can never be clearly placed on either side.

For “Establishment” you are preparing a new sculpture representing smoke. Why did you want it to be put in the most inconspicuous and unexpected place?

This is the sort of work which quite clearly shows the dualism that I am all about. It is the image of a person who is peacefully dreaming yet simultaneously combusting or (perhaps) is already burned, now only smoldering. From his head emerges smoke or a dark dream. It was inspired by words of some physician who once explained the phenomenon of fire by describing the whole chemical process first, then presenting a few examples of dreadful fires and their causes and at the end summing up: “... but, dear ladies and gentlemen, in fact, fire is nothing but a change in the form of matter”. In this context, fire has a creative power. I wanted to push this work off to a maintenance room, for example to some nook where some stuff for floor cleaning is kept, somewhere it would loose the context of so-called “exposition” and could simply function as regular fire. It is also connected with some of my doubts as to the idea of exhibiting works in the way that is too perfect – in my opinion this gives a feeling of untruthfulness. Perfection and harmony only sometimes appear in the world, but usually there is mess and stopgap which are natural states of things, for me at least. I don’t know what I’ll find in the gallery, I’ll have to see where I can stuff this sculpture.

Let’s go back to one of your earlier works. In your film on major Monet you present your main character as a monster who inspires fear and yet you said he was a sort of guide in the initiation process. What kind of initiation do you mean? And I must ask – what is this dead rabbit about?!

It is Krokodylak, a mythical something which you frighten children with when they are naughty. It has a huge educative value and such is its role in this film. The initiation is about a symbolic opening, unblocking, killing all your fears and complexes, which are in the film symbolized by the mentioned slaughtered rabbit. Over the corpse of the rabbit, we walk along the forest path towards metamorphosis.

The interview was made for catalogue of exhibition Establishment,

CCA Ujazdowski Castle, 2008

www.csw.art.pl

W powieści "Jeśli zimową nocą podróżny" Italo Calvino osiągnął mistrzostwo w zawiązywaniu intrygi i wciąganiu czytelnika w opowiadaną historię - poczynając od intrygującego tytułu. Przedstawia w niej dziesięć sensacyjnych historii, z których żadnej nie kończy urywając je w kulminacyjnym momencie. Składają się na nie pastisze i parodie rozmaitych odmian powieściowych, a scalającym je bohaterem jest Czytelnik wciąż poszukujący dalszego ciągu rozpoczętych lektur. Takim Czytelnikiem jest widz wystawy Olafa Brzeskiego.

Prezentowana we wrocławskim BWA wystawa "Czarne charaktery, czyli długo oczekiwana zmiana ról" pozostawia przede wszystkim niedosyt. Brzeski ma niewątpliwą zdolność frapującego opowiadania i na dodatek opakowania tego w atrakcyjną formę. Wystawa pokazywana jest w Galerii Szkła i Ceramiki BWA we Wrocławiu i już sam kontekst, w którym została umieszczona uświadamia, jak daleko ten artysta odszedł od rzeźby i ceramiki, choć swoje prace wciąż nazywa rzeźbami. "Czarne charaktery..." to kontynuacja i dopełnienie wystawy "Pan Myśliwy", która miała miejsce pod koniec 2007 roku w Galerii Okna CSW w Warszawie. Projekt w odsłonie wrocławskiej jest, jak twierdzi autor, bardziej dopracowany, choć wizualnie nie ma między nimi wielkich różnic. To instalacja wypełniająca przestrzeń galerii, w której rzeźby są trofeami zdobiącymi gabinet myśliwego, podłoga jest wysypana leśną ściółką, a walające się na niej niszczejące meble bardziej przypominają szkielety. Na gładkich, czarnych powierzchniach rzeźb wyrastają zęby lub ich powierzchnia wygląda na nadgryzioną przez jakiegoś ogromnego ślimaka, a strzelba zamienia się w wielką kość. Ceramicznym głowom upolowanych zwierząt poddanym wyrafinowanym mutacjom towarzyszą trofea-maszyny. Brzeski mógłby po Matthew Barney’u przejąć przydomek "showmana mutantów". Nie wiadomo do końca, które role się zamieniają: czy to zwierzęce głowy ulegają technicyzacji, czy maszyny zamieniają się w bestie. Autor w słowie wstępnym dopowiada tylko, że przejmują siedzibę dawnego prześladowcy.

Brzeski ze swoich rzeźb komponuje instalacje, czy raczej umieszcza je w scenografii. Opanowanie całej przestrzeni podkreśla narracyjność rzeźb, które nie są tradycyjnie statyczne, ale swoim przejściowym stanem pomiędzy zwierzęciem a maszyną sugerują akcję, zmianę. Opowiadanie jest spoiwem łączącym poszczególne rzeźby. Ta scenograficzność i fabularność nadaje wystawie filmowy charakter. Brzeski przyznaje się do fascynacji filmem i niewątpliwie ten "filmowy" sposób myślenia odciska się nawet na jego rzeźbach-instalacjach. Jedną z pierwszych realizacji Brzeskiego był pełnometrażowy film, stylizowany na archiwalny i zrealizowany na 8-milimetrowej taśmie - "Pamięci majora Józefa Monety i wszystkich prawdziwych nauczycieli". Brzeski zarysował w nim sytuację, pokazał bohaterów, by w pewnym momencie wraz z niepokojącą postacią majora wprowadzić klimat niesamowitości charakterystyczny dla filmów Davida Lyncha. Od tej chwili opowieść traci realizm, dezorientuje i nagle urywa się w kulminacyjnym momencie tak, jak historie u Calvino.

Trudno znaleźć dla rzeźb Olafa Brzeskiego odniesienie w sztuce polskiej, a tym bardziej w polskiej rzeźbie, która nie może się wydobyć ze skostnienia. To, co robi Brzeski bliskie jest rozlanym i napuchniętym rzeźbom Erwina Wűrma czy groteski Paula McCarthy’ego. Brzeski przyznaje, że spośród instalacji Wűrma najbardziej pociągają go "Jednominutowe rzeźby" i założenie chwilowości, "to, że rzeczy mogą być chwilowe, nieskończone i w jakimś stopniu niedoskonałe". "Męczy mnie ogromny stopień zorganizowania i profesjonalizmu wystaw. Taki, że wszystko jest zapięte na ostatni guzik, umieszczone centralnie na białej ścianie, wyważone i tak zakomponowane, by jak najdoskonalej wyeksponować dzieło" - dodaje Brzeski i wybiera bajzel oraz wrażenie przypadkowości dające wrażenie mocniejszego, trwalszego osadzenia w przestrzeni. "Prowizorki są najtrwalsze" mówi.

Wrażenie chaosu wywołanego żarłoczną naturą przypomina w "Czarnych charakterach" instalacje Davida Altmejda, również burzącego porządek galerii przeniesieniem zalążka lasu, w którym pojawiają się dziwne stwory. Altmejd odwołuje się do elementów mitologicznych, a Brzeski wskazuje na science fiction Philipa K. Dicka jako inspirację do tworzenia sytuacji typu "co by było gdyby". Jedną z bardziej charakterystycznych rzeźb Olafa Brzeskiego jest odlany z czarnej, matowej ceramiki piesek Snoopy, któremu wyrastają zęby drapieżcy. Dziwnym zbiegiem okoliczności w powieści Italo Calvino również się on pojawia: "Piesek Snoopy siedzi przed maszyną do pisania, a w dymku czytamy zdanie: "Była ciemna i burzliwa noc... (...) Bezosobowość tego incipitu zdaje się przede mną otwierać z jednego świata do drugiego, z czasu i przestrzeni tu i teraz w czas i przestrzeń napisanej strony. Urzeka mnie początek, który stwarza niewyczerpane, wielorakie możliwości poprowadzenia akcji" (1).

Reakcją na wystawy Brzeskiego nie są recenzje, teksty, ale głównie wywiady. Tak jakby widzowie czuli potrzebę "wyciągnięcia" od autora dodatkowych informacji, ale explicite należy do widza, bo jak pisze Calvino "Zdaję sobie sprawę, że ten pies mitoman nigdy nie zdoła dołączyć do pierwszych pięciu słów dalszych pięciu czy dziesięciu wyrazów nie rozwiewając czaru. Łatwość wkraczania w inny świat jest złudzeniem" (2).

(1) Italo Calvino, "Jeśli zimową nocą podróżny". Warszawa 1989. s. 176.

(2) Tamże